Turken zijn trots op land en geloof

Daags na de mislukte couppoging in Turkije wordt er in Istanbul nog iedere avond uitbundig feestgevierd. Tot diep in de nacht rijden auto’s in colonne door de stad. Er wordt onafgebroken geclaxoneerd terwijl de passagiers gevaarlijk uit de ramen hangen, zwaaiend met de alomtegenwoordige Turkse vlag. De leus “y’Allah bismillah Allahu akbar!” (in de naam van God, God is groot!) is niet van de lucht.

De feestvierende massa is een stuk gevarieerder dan de beelden in de internationale pers doen vermoeden. Het zijn niet enkel conservatieve, bebaarde mannen die de straten op gaan, maar ook vrouwen, kinderen en gladgeschoren hippe jongens.

“Via het nieuws kreeg ik de indruk dat de straten over waren genomen door een horde fanatieke islamisten,” vertelt Yasemin, een 43-jarige architecte, op het Taksimplein. Ondertussen maakt ze foto’s maakt van de gigantische Turkse vlaggen die door gemeentewerkers worden opgehangen. “Maar ik zie nu dat dit niet waar is.”

De architecte was in eerste instantie te bang om de straat op te gaan, maar nu ze de situatie met haar eigen ogen gezien heeft roept ze op tot verbroedering. “Het is niet makkelijk, maar we zullen toch samen verder moeten.”

Op vrijdagnacht, terwijl de coup nog in volle gang was, klonk er vanuit menig moskee de oproep aan de bevolking om de straat op te gaan in de naam van de “jihad”. Hier werd massaal gehoor aan gegeven en dit wijdverspreide volksverzet wordt nu gezien als één van de voornaamste redenen voor het falen van de coup.

Toch moeten we niet teveel zoeken achter de islamitische slogans van de anti-coup beweging, betoogt Ercan Ayboga, 39, een ambtenaar die in een cafe in het centrum van Istanbul is neergestreken voor een kopje thee. “Deze mensen zijn decennialang gediscrimineerd door de seculiere staat. Zij zijn bang dat de coupplegers de klok weer terug willen draaien.”

Ondanks dat de regering de moslim prediker Fetullah Gülen ervan beschuldigd achter de coup te zitten, wordt het leger nog altijd beschouwd als de beschermer van het seculiere gedachtegoed van de stichter van de Turkse Republiek, Kemal Atatürk. Het voorkomen van de islamisering van de Turkse staat was de belangrijkste reden voor de drie staatsgrepen die Turkije in de twintigste eeuw beleefde.

Gemeenteambtenaar Ayboga wijst erop dat het niet de welgestelde AKP-aanhangers waren die vrijdagnacht de straat op zijn gegaan. “Het waren voornamelijk mensen uit de lagere klassen, die geprofiteerd hebben van de economische groei onder de AKP.” Wat hen aan de partij bindt heeft volgens hem minder met religie en des te meer met de economie te maken.

In de AKP herkennen veel conservatief-religieuze Turken bovendien een partij die hen begrijpt en voor hen opkomt. Weinig mensen zitten te wachten op de invoering van de sharia, maar op een vrije belijdenis van hun geloof des te meer.

“Ik ben trots op mijn land en op mijn geloof,” zegt de 52-jarige Ibrahim Caferoglu, een gezette man in hemdsmouwen die tijdens een protest tegen de coup even uitrust in de schaduw van een boom op het Taksimplein.

Hij vertelt dat hij de AKP steunt omdat deze partij het beste met het land voor heeft. En niet omdat ze islamitisch zijn? “Nee, de kracht van Turkije ligt in haar diversiteit. Of je moslim bent of niet, maakt mij niks uit, voor mij is het allemaal het hetzelfde.”

Dan staat hij op om zich weer bij de groep mannen te voegen die naast het onafhankelijkheidsmonument staat te protesteren. Hij zwaait met zijn Turkse vlag en roept uit volle borst “God is groot!”

Dit artikel werd eerder gepubliceerd in de papieren editie van Trouw, op 19 Juli 2016

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s