Koerdisch ongeloof na Turkse verkiezingsuitslag

Na de onverwachte grote overwinning van de AKP bij de parlementsverkiezingen in Turkije, ligt de weg open voor president Recep Erdoğan om zijn droom waar te maken en naar een echt presidentieel systeem te gaan. Joris Leverink bericht vanuit de Koerdische stad Diyarbakir, waar op 5 juni bij een bomaanslag 4 doden vielen, over de intimidatie voor en de grote, maar korte verslagenheid na de verkiezingen. “Ze hebben zelfs militairen ingezet om de mensen zo bang te maken dat ze niet gaan stemmen.”

Het gebroken glas van de kapotgeschoten ruiten ligt nog altijd verspreid door de woonkamer van Kadri Akkum, een 61-jarige gepensioneerde ambtenaar uit Diyarbakir. Wekenlang woedde er een hevige strijd tussen lokale militante jongeren en de politie in het oude centrum van de stad.

Vier dagen lang verschuilde Kadri zich in zijn badkamer terwijl de kogels bij hem naar binnen vlogen. Toen hij uiteindelijk weer naar buiten durfde te komen wachtte hem een nare verassing. Op de muur van zijn huis had de politie in grote zwarte letters een boodschap achtergelaten: “Jullie zullen de kracht van de Turk zien.”

Chaos

Daags na de verkiezingen lijken deze woorden een profetische waarde te hebben gehad. De AKP boekte een onverwachte overwinning. Na enkele onrustige maanden kan ze de draad weer oppikken, en haar dertien jaar oude traditie van alleenheerschappij onbekommerd voortzetten.

Kadri en zijn wijkgenoten hadden het graag anders gezien. “Ik ga op de [linkse] HDP [met Koerdische wortels] stemmen; voor vrijheid en democratie,” vertelt hij twee dagen voor de verkiezingen. “Het is de enige partij die we kunnen vertrouwen.”

Dit is het sentiment dat nog altijd leeft onder een groot deel van de bevolking in het zuidoosten van het land. In de afgelopen maanden heeft het dertig jaar oude conflict tussen de guerrillas van de Koerdische Arbeiderspartij (PKK) en de Turkse staat opnieuw de kop op gestoken. Veel mensen in Diyarbakir geloven dat de AKP de dreiging van chaos gebruikt heeft om mensen weer terug in de armen van de partij te drijven, nadat deze bij de verkiezingen in juni haar parlementaire meerderheid verloor.

“De mensen hier geloven dat het conflict in het oosten Erdogan’s persoonlijke oorlog is,” legt Arzu Karaman uit. Karaman is een dertigjarige activiste bij de Koerdische vrouwenbeweging. Ze organiseert tweewekelijkse bijeenkomsten in een van de armste wijken van Diyarbakir om met de lokale vrouwen politieke en persoonlijke problemen te bepraten. “Ondanks de opstelling van de staat en zijn oorlogsplannen blijven wij als vrouwen strijden voor de vrede.”

Vrede

“Vrede,” het is een voortdurend terugkerend thema hier op de straten en in de gesprekken in de Koerdische regio van Turkije. Het escalerende geweld tussen de staat en de PKK heeft in de afgelopen vijf maanden honderden levens geëist, waaronder 225 burgers en 33 kinderen. De vrede was dan ook een van de belangrijkste thema’s bij deze verkiezingen.

Om de hoek van Kadri’s huis wordt er zondag gestemd. De school waarin de stemlokalen zijn gevestigd is doorzeefd met kogels. Geen raam is meer heel, en twee gaten hoog in de muur van elk een meter doorsnee zijn bewijs van het zware geschut dat hier gebruikt is.

Een zwaarbewapende agent in gecamoufleerd uniform en met een opgerolde bivaksmuts houdt voor de poorten samen met zijn collega’s de wacht. Naar eigen zeggen om de mensen tegen de “terroristen” te beschermen, maar volgens de lokale mensen om de kiezers te intimideren.
“Het is de politie enkel toegestaan om ongewapend bij de stembureaus aanwezig te zijn,” vertelt Feleknaz Uca, een HDP-parlementariër voor Diyarbakir, op het schoolplein. “Maar ze hebben zelfs militairen ingezet om de mensen zo bang te maken dat ze niet gaan stemmen.”

Het heeft allemaal weinig effect. Aan het eind van de dag blijkt dat de opkomst boven de tachtig procent ligt en dat in Kadri’s wijk, net zoals op de meeste plekken in de Koerdische regio, de HDP een meerderheid van de stemmen heeft weten te behalen.

Maar waar de partij op veel plekken in het zuidoosten de grootste partij blijft, heeft ze op landelijk niveau toch veel stemmen verloren. Volgens de co-leider van de HDP, Figen Yüksedag was het een moeilijke campagne. “De afgelopen vijf maanden werden gekenmerkt door ongelijke, oneerlijke en bijzondere omstandigheden,” zei ze in een reactie op de verkiezingsuitslag.

Strijd

Honderden partijkantoren van de HDP werden aangevallen, geplunderd en in sommige gevallen in brand gestoken. Partijaanhangers werden op straat lastig gevallen, en meer dan vijfhonderd leden werden gearresteerd. Op 10 oktober kostte een bomexplosie tijdens een vredesdemonstratie, mede georganiseerd door de HDP, aan 102 mensen het leven.

Aan het einde van de verkiezingsdag in Diyarbakir is het verslagenheid wat de klok slaat. Zodra de eerste resultaten naar buiten komen is het ongeloof groot. “Hij [Erdogan, JL] vermoordt ons, hij liegt en steelt, en hij wínt?!” stelt Alev, een jonge Koerdische activiste die niet met haar achternaam genoemd wil worden.

Maar het duurt niet lang of de stemming slaat al om. Schouders worden opgehaald. Glimlachen verschijnen weer. Voor de mensen hier komt het niet aan op een enkele verkiezing.
“Het zal lang duren, dat weten we,” stelt Kadri, verwijzend naar het politieke project van de Koerdische beweging. “Het vredesproces is voorbij,” zo vat hij de gebeurtenissen samen. “In Turkije, als je een Koerd bent, dan ben je een potentieel doelwit, een potentiële crimineel vanaf je geboorte. Deze visie heeft ons altijd benadeeld. We proberen dit te veranderen.”

Dit artikel werd eerst gepubliceerd op Apache.be

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s