De vrede in Turkije lijkt verder weg dan ooit

In Diyarbakir, de grootste Koerdische stad in Turkijes zuidoosten, begon en eindigde de verkiezingsdag met leuzen ter ere van Abdullah Öcalan, de gevangen leider van de Koerdische Arbeiderspartij, de PKK.
‘s Ochtends waren het groepjes jonge kinderen die zingend door de straten liepen, zwaaiend met de kleurige vlaggen van de linkse HDP, een partij met haar wortels stevig in de Koerdische beweging. ‘s Avonds waren het gemaskerde jongeren die zich gewapend met stenen en vuurwerk verzetten tegen het traangas en de waterkannonen van de politie.

De dag die in de Koerdische regio begon vol hoop en enthousiasme, eindigde met ongeloof en verontwaardiging. De HDP, populair bij veel Koerden, verloor veel steun, terwijl de AKP bijna de helft van de stemmen binnen wist te slepen. Genoeg om de komende vier jaar zonder coalitiepartners het land te kunnen regeren.

De onvrede van veel Koerden in Diyarbakir zit diep. Een meerderheid houdt president Erdogan, oprichter en voormalig leider van de AKP, persoonlijk verantwoordelijk voor het geweld waarmee de bevolking in het zuidoosten de afgelopen maanden geconfronteerd is.

Het geweld tussen de PKK en de Turkse staat laaide eind juli weer op. In de afgelopen maanden zijn bij deze gevechten honderden slachtoffers gevallen, onder wie meer dan 250 burgers. Hele steden werden wekenlang omsingeld door de politie en het leger, terwijl in de straten jeugdige militanten met de veiligheidstroepen in gevecht verwikkeld waren.

Het argument van de Turkse regering is dat ze strijdt tegen het terrorisme. Echter, veel lokale bewoners zien dit anders. Volgens veel aanhangers van de HDP was het allemaal onderdeel van een uitgekookte AKP-strategie, bedoeld om de kiezers duidelijk te maken wat er voor hen in petto lag als de partij bij de verkiezingen in november geen meerderheid zou behalen. De boodschap was duidelijk: het is de AKP of chaos.

Het stemmenverlies van HDP is het gevolg van een sucessvolle campagne om de partij als het politieke verlengstuk van de PKK af te schilderen. In de werkelijkheid bestaat deze link nauwelijks en is het enige dat de twee groepen met elkaar gemeen hebben hun achtergrond in de Koerdische vrijheidsbeweging.

Met de overwinning van de AKP lijkt hun strategie z’n vruchten te hebben afgeworpen. In bijna alle regio’s van het land heeft de HDP stemmen moeten inleveren, terwijl de AKP juist aanzienlijke winst geboekt heeft.

Maar niet overal. Het is opvallend dat juist in die steden waar het meest gevochten is, en waar volgens de staat de terrorismedreiging het grootst is, de HDP vaak 80 to 95 procent van de stemmen wist te behalen. Hoe is dit mogelijk? Zij die het meest onder het geweld te lijden hebben, zouden toch de eersten moeten zijn die zich ertegen verzetten?

Het antwoord is te vinden in een uitspraak van het hoofd van de orde van advocaten in Diyarbakir, Tahir Elci. Tijdens een talkshow op CNN Türk nam hij de stelling in dat de PKK geen terroristische organisatie is, maar een “gewapende politieke groep die brede steun onder de bevolking geniet.” Elci wordt inmiddels voor deze uitspraak vervolgd. Er hangt hem 7,5 jaar cel boven het hoofd.

De PKK mag dan wel het een en ander op z’n kerfstok hebben, maar zo ook de staat. Velen kunnen zich de onrustige jaren negentig nog herinneren, toen honderden activisten spoorloos van de aardbodem verdwenen, en duizenden achter de tralies belandden, waar ze vaak gemarteld werden.

Voor een politieke oplossing voor het conflict tussen de Koerden en de staat moet er onderhandeld worden, en niet in de laatste plaats met de PKK. De brede steun die zij geniet onder de bevolking maakt haar tot een essentieel onderdeel van iedere resolutie. De HDP heeft verschillende malen aangegeven met alle partijen om de tafel te willen zitten, en heeft het geweld van de PKK veroordeeld.

Maar, nu de AKP opnieuw aan de macht is gekomen middels een klassieke verdeel-en-heers campagne, en ze beloond is voor haar harde opstelling tegen elke vorm van verzet, lijkt de vrede verder weg dan ooit.

Dit artikel is verschenen als opiniestuk in De Morgen, 2 november.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s