Turkse kiescampagne kleurt buiten de lijntjes

Zondag trekken de Turken opnieuw naar de stembus. De inzet is groot, ook geopolitiek. Joris Leverink ging naar het provinciestadje Burdur en stelde vast hoe de AKP van Erdoğan er alles aan doet om zondag de absolute meerderheid te halen. De bitse kiesstrijd spitst zich toe op plaatsen zoals Burdur, waar een paar duizend stemmen een zetel kunnen doen schuiven.

Op dinsdag bracht de Turkse krant Cumhuriyet een interessante statistiek naar buiten. De krant had bijgehouden hoeveel uren zendtijd de verschillende politieke partijen in Turkije op de publieke televisie gegund werd, de voorgaande 25 dagen. Het resultaat liegt er niet om: de regerende AKP kreeg maar liefst honderd keer  meer zendtijd als de kleinste partij in het parlement, de links georiënteerde HDP, met haar wortels in de Koerdische politieke beweging.

Doelgerichte campagne

De cijfers zijn tekenend voor het Turkse politieke landschap vandaag. Nadat de AKP bij de vorige verkiezingen in juni voor het eerst in haar bestaan niet genoeg stemmen binnenhaalde om zonder coalitiepartners een regering te vormen, heeft ze alles op alles gezet om daar aanstaande zondag verandering in te brengen.

Zondag trekt Turkije voor de tweede keer in vijf maanden tijd naar de stembus om een nieuwe volksvertegenwoordiging te kiezen. In meer dan één opzicht verschillen deze verkiezingen van die in juni. Coalitiegesprekken tussen de vier partijen die de bijzonder hoge kiesdrempel van tien procent haalden, liepen al snel stuk, en de ideologische kloof tussen de Islamistische AKP, de republikeinse CHP, de nationalistische MHP en de links-democratische HDP is zelden dieper geweest.

Daar waar de verkiezingscampagnes in de aanloop naar de verkiezingen in juni gekenmerkt werden door grote massabijeenkomsten, wordt er nu door de verschillende partijen een zeer doelgerichte campagne gevoerd, vooral in die regio’s waar ze denken er nog een zeteltje bij te kunnen halen.

Stenen

Zo ook in Burdur, een provinciestadje met nog geen 80.000 inwoners in het rurale zuidwesten van het land dat, zoals men in Turkije zegt, “haar kinderen niet meer voedt” – ofwel haar jeugd ziet vertrekken naar economisch meer aantrekkelijke steden als Antalya, Denizli en Konya. Vanuit Burdur worden er drie afgevaardigden naar Ankara gestuurd. Op dit moment één van elk van de drie lokaal vertegenwoordigde partijen: AKP, MHP en CHP.

“Elke zetel telt,” zegt dr. Mehmet Göker, een voormalige orthopedisch chirurg die sinds juni namens de CHP Burdur vertegenwoordigt in het parlement. Göker legt uit dat zijn geboortestad op de politieke radar van de AKP verscheen toen duidelijk werd dat ze er met slechts tweeduizend extra stemmen de zetel van de MHP konden veroveren. “De AKP zit nu achter de stemmen aan op díe plekken waar ze met slechts een kleine marge verloren hebben.”

En dat doen ze niet bepaald volgens de spelregels.

“De AKP voert geen eerlijke campagne,” legt Alparslan Dursun, Burdurs vertegenwoordiger voor de MHP, uit in het lokale partijkantoor. “Ze maken gebruik van alle mogelijke fondsen om stemmen te winnen. Zelfs de ministers van de interimregering, die bij wet onpartijdig moeten zijn, komen hier om campagne te voeren.”

Göker geeft het voorbeeld van een partij stenen, bedoeld om de straten van Burdur een opknapbeurt te geven. Op strategische plekken in de stad worden hopen stenen afgeleverd, maar de stratenleggers zijn in geen velden of wegen te bekennen. De boodschap is duidelijk: stem voor de AKP en je krijgt een nieuwe straat, doe je dat niet, dan worden de stenen weer opgehaald.

Geen keuze

Het Turkse parlement telt 550 zetels, en om na 1 november op zichzelf een regering te kunnen vormen heeft de AKP nog 18 extra zetels nodig, boven op de 258 die ze in juni wisten te bemachtigen. De opiniepeilingen wijzen er op dat de kans hierop klein is. Het escalerende geweld in het zuidoosten van het land tussen de Koerdische guerrillas van de PKK en het Turkse leger; een tweetal zelfmoordaanslagen, toegeschreven aan ISIS, die samen aan meer dan 130 mensen het leven kostten; een sluimerende economische crisis en de nog altijd nakende mensenrechtensituatie in Turkije – om van persvrijheid nog maar niet te spreken – hebben voor verhoogde spanning gezorgd, maar ze hebben vooralsnog de kiezer nog niet op andere gedachten gebracht. De meest waarschijnlijke uitslag van de verkiezingen zondag lijkt dan ook een kopie van die van juni te zijn.

Hoe de verkiezingsstrijd in Burdur ook beslecht wordt – of de AKP de zetel voor de neus van de MHP weet weg te kapen, of niet – de toon is in ieder geval gezet. De onaangeroerde hopen stenen op de straten van de stad doen denken aan de woorden van president Erdoğan – die óók bij wet onpartijdig behoort te zijn – toen hij in een televisie-interview commentaar leverde op het escalerende geweld in het zuidoosten: “als een ‘bepaalde partij’ vierhonderd zetels had gekregen, dan was dit allemaal niet gebeurd.”

Voor Erdoğan en zijn AKP is de toekomst kraakhelder: een Turkije zonder een éénpartijregering is gedoemd te falen. Alle zendtijd, ongeplaveide straten en honderden doden ten spijt lijkt het merendeel van de Turkse bevolking het daar niet mee eens te zijn. Een coalitieregering lijkt de enige oplossing. En wat als de AKP hier geen brood in ziet? Göker heeft zijn antwoord klaar: “die keus hebben ze niet langer.”

Dit artikel werd eerst gepubliceerd op Apache.be

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s