Cizre, de gesloten achterkamer van Erdoğan

Ruim een week lang werd de Turkse stad Cizre, in het Oosten van het land, door de overheid hermetisch afgesloten voor de buitenwereld. Wat er achter de schermen van die blokkade afspeelde, is veel meer dan de strijd van Erdogan tegen de Koerdische rebellen van de PKK.

Meer dan een week lang kon niemand de stad in of uit. Journalisten, politici en een delegatie van advocaten werd de weg versperd toen zij probeerden de stad te bereiken terwijl bewoners het doelwit waren van scherpschutters. Iedereen die de relatieve veiligheid van hun huizen achter zich liet om buiten de deur wat eten te zoeken, familie te bezoeken of om medische hulp te vragen liep het gevaar om door de speciale anti-terreur eenheden van de politie beschoten te worden.

Het lijkt een scène regelrecht uit een oorlogsgebied. En dat is het in zekere zin ook, maar vooralsnog wordt de situatie in het oosten van Turkije nog niet als dusdanig erkend. Het onderwerp van de bovenstaande beschrijving is de stad Cizre in het oosten van Turkije, aan de grens met Syrië.   Op 4 september werd er door het Turkse leger een uitgaansverbod ingesteld in een poging het lokale verzet de kop in te drukken. Het zou uiteindelijk acht dagen duren voordat de bevolking van Cizre weer zonder angst de straat op kon.

Burgerslachtoffers

De dag na de opheffing van het uitgaansverbod stroomden de straten van de stad vol met tienduizenden mensen, niet enkel om het einde van het beleg te vieren, maar ook om hun doden te begraven. Ruim twintig mensen waren om het leven gekomen, het merendeel van de slachtoffers was door de scherpschutters onder vuur genomen. “Ik zag met mijn eigen ogen hoe twee mensen die de straat op waren gegaan om brood te kopen door een scherpschutter werden neergeschoten,” vertelt Matthieu Delmas, een Franse journalist die gedurende het beleg van Cizre in de stad verbleef en als gevolg daarvan nu door pro-overheidsmedia als een buitenlandse agent aangemerkt wordt.

De twee mensen die voor Delmas’ ogen werden neergeschoten hebben het overleefd, ondanks het feit dat het voor hen onmogelijk was om bij het ziekenhuis te geraken aangezien het dak van het gebouw als basis voor de scherpschutters diende. “Niemand kon naar het ziekenhuis,” legt Delmas uit aan de telefoon vanuit een geheime locatie, omdat hij bang is door de Turkse autoriteiten opgepakt te worden. “Gedurende de hele week waagde niemand zich buiten de woonwijken, uit angst beschoten te worden.”

Het Ministerie van Binnenlandse Zaken verklaarde dat bij het beleg dertig ‘militanten’ om het leven zijn gekomen, maar verklaringen van lokale bewoners en foto-, en videomateriaal dat vanuit de belegerde stad naar buiten is gekomen vertellen een heel ander verhaal.

Deze vertellen het verhaal van Meryem Sune, een 53-jarige moeder van zeven wiens dode lichaam met flessen ijs bedekt werd om de ontbinding van het lichaam te vertragen nadat zij door een politiekogel om het leven was gebracht, en haar familie geen toestemming ontving Meryems lichaam te begraven; van Cemile Çağırga, een meisje van tien jaar oud wiens dode lichaam dagenlang in een vrieskist bewaard moest worden omdat ook zij niet begraven kon worden; en van de 74-jarige Mehmet Erdoğan die op vrijdagavond op zoek ging naar wat brood voor zijn uitgehongerde familie, door een kogel in zijn hoofd werd geraakt en vervolgens tot de volgende ochtend midden op straat in een plas van zijn eigen bloed is blijven liggen.

Politieke spelletjes

De directe aanleiding voor het instellen van een uitgaansverbod waren de escalerende gevechten tussen de YDG-H – een aan de PKK-gelieerde organisatie bestaande uit lokale Koerdische jongeren – en de politie, maar Filiz Ölmez, een mensenrechtenadvocate in Cizre heeft nog een andere verklaring:

“Cizre is erg belangrijk voor de moraal van de Koerden. Het is een symbool van het verzet. Cizre is een bron, en de regering probeert deze droog te leggen. Als deze bron opgedroogd is, dan zal het makkelijker zijn om het verzet in andere plaatsen te breken.”

Ook de recente verkiezingen spelen volgens Ölmez een rol. “Als we kijken naar de verkiezingsuitslagen dan zien we dat een overgrote meerderheid voor de HDP [pro-Koerdische Democratische Volkspartij, jl] gestemd heeft,” legt ze uit. “Voor de regering is iedere bewoner van Cizre een potentiële terrorist … en ieder stem voor de HDP wordt beschouwd als een stem vóór terrorisme. Daarom wordt het uiterst gewelddadige optreden van de politie hier toegestaan.”

De analyse van Ölmez sluit aan bij wat velen beschouwen als de werkelijke reden voor het escalarende geweld in het oosten van Turkije. Nadat de regerende Partij voor Rechtvaardigheid en Ontwikkeling (AKP) bij de verkiezingen in juni haar absolute meerderheid in het parlement verloor en de HDP voor het eerst in de Turkse geschiedenis als een pro-Koerdische partij het voor mekaar kreeg om de kiesdrempel van 10 procent te halen is de animositeit tussen de Koerdische en nationalistische Turkse bevolkingsgroepen alleen maar gegroeid.

Onruststoker

Het vermoeden bestaat dat President Erdoğan, oprichter en voormalig leider van de AKP, hoopt dat het onrust in het oosten van het land stemmers op zoek naar rust en orde terug in de armen van de AKP zal drijven en tegelijkertijd stemmen weg zal kapen bij de HDP. Er wordt een propaganda campagne gevoerd om deze partij gelijk te stellen aan de PKK, de Koerdische guerrilla beweging die zowel door Turkije en de Europese Unie als een terroristische organisatie bestempeld wordt.

Of dit plan zal werken zullen we in November zien, bij de nieuwe verkiezingen. Ondertussen zijn de doden in Cizre begraven en is het duidelijk geworden dat de bron nog lang niet opgedroogd is. Er wordt hier heel gevaarlijke politiek bedreven, die mogelijk nog nare gevolgen kan hebben.

“Als de Koerden hun woede gaan uiten op dezelfde manier als de Turken, dan zal iedereen verliezen” stelt Ölmez, verwijzend naar de aanvallen op HDP partijkantoren door nationalistische groeperingen. “Ik ben verbaasd over de terughoudenheid van de Koerden, ze worden tot slachtoffer gemaakt maar nemen geen wraak. Ze roepen nog altijd om vrede. Maar iedereen heeft een limiet.”

Dit artikel werd eerst gepubliceerd op Apache.be

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s